Instalacja grzewcza budynku jest najważniejszym elementem konstrukcji obiektu, która powinna zostać zawarta jeszcze w fazie produkowania lokalu. Najbardziej istotnym elementem dobrze funkcjonującej instalacji grzewczej są urządzenia, w których ciepło potrzebne na ogrzanie domu jest kreowane. Najpopularniejszymi urządzeniami spełniającymi tą funkcję są kotły centralnego ogrzewania. Jest ich natomiast tyle rodzajów, że wybór stosownego kotła wcale nie jest taki intuicyjny. Można je bowiem podzielić ze względu na efektywność jak i na rodzaj paliwa jaki spalają. Mielibyśmy ochotę Państwu zilustrować rodzaje kotłów CO podzielone ze względu w tej chwili na użyteczność. Przy tak dużej ilości urządzeń, by pobieżnie scharakteryzować wszelkie nie starczyłoby miejsca w jednym artykule. Zatem w tym przedstawię wyłącznie część urządzeń jakie mamy do wyboru na rynku.

Kotły przeznaczone tylko i wyłącznie do instalacji grzewczych nazywamy jednofunkcyjnymi. Zasilają jedynie układ centralnego ogrzewania, ale są najtańszym rodzajem urządzeń tego rodzaju na rynku. Można także zakupić kocioł jednofunkcyjny z zasobnikiem c.w.u. Owy zasobnik to nic innego jak podgrzewacz pojemnościowy wody. Działanie jest zbliżone do funkcjonowania boilera – woda w podajniku jest podgrzewana do odpowiedniej temperatury i stale podtrzymywana przez urządzenie właśnie w tej temperaturze maksymalnej. Po wykorzystaniu ciepła zawartego w podgrzewaczu kocioł przełącza się z powrotem na zasilanie układu CO, wtedy jednak by ponownie ogrzewać wodę, powinno się odczekać pewien czas by osiągnęła ona odpowiednią temperaturę  w zasobniku.

Skoro istnieją piece co jednofunkcyjne logicznym jest, że na rynku są dostępne urządzenia spełniające klika procedur. Kotły dwufunkcyjne ogrzewają zarówno wodę w instalacji grzewczej, jak i użytkową. Wymagają jednak do tego dużo więcej mocy niż kotły jednofunkcyjne. Kocioł dwufunkcyjny też możemy nabyć z zasobnikiem. Ogrzewa on niewielką ilość wody potrzebną do wzięcia jednorazowej kąpieli a przy większym zużyciu wody, ogrzewa ją za radą podgrzewacza przepływowego. Zasobniki do kotłów dwufunkcyjnych potrafią ogrzać wodę w przeciągu 5 minut. Są to tak zwane zasobniki warstwowe.

Innym podziałem kotłów centralnego ogrzewania jest ich rozróżnienie pod kątem tego jak zostały zainstalowane. Aktualnie odpowiednia zlokalizowanie kotła w budynku ma możliwość mieć zasadniczy wpływ na pobór i zużycie poprzez niego mocy. Dlatego wspomniałem na samym początku o tym, że o instalacji grzewczej należy pomyśleć jeszcze w fazie tworzenia budynku. Wszelkie zmiany wprowadzane w gotowym domku mogą nas narazić na dodatkowe koszta związane przykładowo. z przebudową instalacji. Pamiętajmy zatem o tym, że budowa lokalu mieszkalnego to ciężka logistyczna praca, której należy się zupełnie poświęcić.

Rozpisywałem się dość niemało o rodzajach kotłów centralnego ogrzewania jakie możemy wyselekcjonować do instalacji grzewczej w nowo powstającym budynku. Jak zapewne zauważyliście różnorodność kotłów CO dostępnych na rynku jest w rzeczywistości ogromna. Dzielą się na różnorodne typy pod względem prywatnej funkcjonalności, tworzenia, ilości wytwarzanej energii w procesie spalania. Jedną z podstawowych różnic, o której jedynie wspominałem a w chwili obecnej szerzej poruszę ten zagadnienie, jest różnorodność w rodzajach paliwa jakie możemy użyć do ogrzania naszego mieszkania. Bowiem by nie uszkodzić naszego kotła musimy do niego dobrać odpowiednie paliwo – ewentualnie dostosować kocioł do wytwarzania energii z danego paliwa. Opału na rynku jest zatrzęsienie. W pierwszej kolejności jednak każdemu kto zakupił piec przychodzi do głowy, aby jako paliwa stosować węgiel.

Węgiel jest z całą pewnością najpopularniejszym materiałem opałowym. Warto wspomnieć jednakże, że wybierając prawie każde paliwo stałe, które posiada ogrzewać nasz dom, musimy zwrócić uwagę na wartość energetyczną opału. Wpływa ona bowiem na koszt pozyskania energii z surowca. Tak tak przy zakupie węgla sama cena nie jest najistotniejsza, bardziej ważne jest to ile go zużyjemy na ogrzanie mieszkania. Na jakość paliwa składają się między innymi takie czynniki jak zawartość popiołu, spiekalność materiału , a ponadto zawartość siarki.

Dla przykładu najpopularniejszy i najcenniejszy materiał opałowy czyli węgiel kamienny posiada najwyższą wartość opałową ze wszystkich paliw stałych. Wynosi ona od 16,7 MJ/kg do 15,5 MJ/kg. Posiada też największą zawartość popiołu: od pięć% do 30%. Koszt jednej kilowatogodziny dla węgla kamiennego wynosi 6 groszy na 1 kWh gdy tymczasem dla gazu wynosi 12 groszy, a dla oleju 15,4. Stąd taka popularność tego materiału jako paliwa do ogrzania domu. Bardzo dobre parametry ma też węgiel brunatny. Jego wartość opałowa wynosi od 7,5 MJ/kg do 21 MJ/kg, a zawartość popiołu – od 10% do 20%. Przy tym roczny koszt ogrzewania lokalu mieszkalnego węglem kamiennym i brunatnym jest znacznie niższy niż koszt ogrzewania tej samej powierzchni olejem opałowym, gazem czy energią elektryczną.

Rozpisałem się o paliwach kopalnych a tak de facto są one wyłącznie kroplą w morzu materiałów jakich możemy użyć do ogrzania budynku. Są najpopularniejsze dlatego wspomniałem o nich w pierwszej kolejności, ale w następnych artykułach wspomnę także o urządzeniach opalanych biomasą, drewnem, torfem, słomą, trocinami czy pelletem. Piece co działające na te w tej chwili paliwa cieszą się bowiem coraz większą popularnością w naszym państwie z racji tego, że cena paliw kopalnych bez ustanku idzie do góry i nie widać perspektyw, by ten trend miał się przekształcić.

Dokonaliśmy podziału kotłów centralnego ogrzewanie pod względem ich użyteczności i tu wymieniliśmy kotły jednofunkcyjne i kotły dwufunkcyjne. Wspomniałem także o rozróżnieniu kotłów pod względem miejsca ich zainstalowania i tu wspominałem o kotłach wiszących i stojących. Pisałem także o tym, że kotły wiszące są doskonałym rozstrzygnięciem do niedużych pomieszczeń, a kotły stojące z zamkniętą komorą spalania nie należy stawiać koniecznie w kotłowni. Dzięki osobistej konstrukcji nie dopuszczają bowiem spalin bezpośrednio do lokalu. Omawiając ten rodzaj kotłów nadmieniłem, że kotły CO (zarówno gazowe jak i olejowe) można rozróżnić też ze względu na skuteczność zastosowania ciepła w procesie spalania. Ten podział pokaże nam bardzo ciekawe urządzenia jakie możemy wybrać jako instalację grzewczą w naszym nowo powstającym budynku.

Można tutaj wspomnieć bowiem o kotłach kondensacyjnych, które poza tym, że wytwarzają ciepło w tradycyjnym procesie spalania, odzyskują poza tym część energii zawartej w spalinach. Jak to działa? Efekt pobierania ciepła ze spalin został osiągnięty dzięki zastosowaniu dodatkowej wężownicy, która jest umieszczona bezpośrednio ponad komorą spalania – daje to efekt skraplania się pary wodnej zawartej w spalinach. W kolejnej kolejności uzyskana w ten metodę woda przepływa przez kluczowy wymiennik kotła, gdzie uzyskuje odpowiednią temperaturę i może zostać wykorzystana przez system centralnego ogrzewania. Porównując kotły kondensacyjne z tradycyjnymi możemy zauważyć, że dzięki wprowadzonym zmianom kocioł jest w stanie zaoszczędzić do 30% gazu! Dlatego najlepiej nadają się do wykorzystania wówczas, kiedy planujemy instalacje ogrzewania podłogowego.

Na rynku jest również dostępny specjalny model kotłów kondensacyjnych, który umożliwia zaoszczędzić dosłownie 40% zużycia gazu! Jest to tak zwany kocioł pulsacyjny. Nie posiada on tradycyjnego palnika a raczej komorę spalania, która jest umieszczona wewnątrz wymiennika. W owej komorze, podczas pracy kotła, dochodzi do olbrzymiej liczby mikrowybuchów, które przenoszą ciepło bezpośrednio do wody grzewczej. Takie rozwiązanie stwarza, że para wodna zawarta w spalinach w całości ulega kondensacji. W chwili obecnej dzięki temu piece co tak znacznie zmniejszają zużycie gazu. Są jednak zdecydowanie droższe niż kotły tradycyjne, a poprzez to mniej popularne – tanie kotły co.

Jednym z głównych podziałów kotłów CO jest podział ze względu na rodzaj paliwa jaki będziemy używać do ogrzania naszego mieszkania. Tutaj występuje ogromna różnorodność jeżeli już chodzi o rodzaje kotłów. Ciągle powstają bowiem nowe modele opalane innymi materiałami. Następny artykuł będzie zatem poświęcony rodzajami paliw jakie możemy użyć do ogrzania naszego lokalu.

Kotły CO, które mogą wytwarzać ciepło zarówno ze spalania węgla brunatnego jak również drewna są konstrukcją bardzo zmyślną i ekologiczną zarazem. W dowolnym momencie możemy sami zdecydować które z tych dwóch paliw posiada być w danym momencie zgazowane, kocioł bowiem i z węgla i z drewna wyciągnie tyle samo energii. Natomiast ażeby urządzenie pracowało stosownie oraz dodatkowo służyło nam poprzez długie lata to musi być stosownie wyregulowane. Odpowiednia regulacja mocy kotła powoduje bowiem, że nie powinno dochodzić do jego przegrzewania.

Kotły tego rodzaju posiadają dwa termostaty – regulacyjny i spalinowy. Misją termostatu regulacyjnego jest odpowiednie sterowanie wentylatorem kotła (który doprowadza i odprowadza powietrze z pieca), tak aby utrzymywał temperaturę wyjściową. Termostat spalinowy z kolei uruchamia się dopiero po spaleniu paliwa i wyłącza wentylator wyciągowy.

Nowoczesne kotły CO są obecnie całkowicie zautomatyzowane. Ni przeciwnie jest i w tym przypadku. Odpowiednią regulację mocy jaką posiada generować kocioł gwarantuje regulator ciągu, który steruje klapką dopuszczającą powietrze do pieca. To jaka posiada być temperatura wyjściowa na piecu zależy od nas. Wprowadzamy ją po prostu do systemu kotła a on para się innymi rzeczami. Regulację możemy ustawić w ten metodę, że będzie ona dostosowywać ogrzewanie pomieszczeń w lokalu do temperatury panującej na zewnątrz. Możemy też ustawić czas przez jaki kocioł posiada pracować. Nie musimy się przejmować tym, że urządzenie będzie pracować dalej po zypełnym spaleniu materiału. Kocioł wyłącza się samoczynnie po zgazowaniu całego paliwa i to niezależnie czy opalamy drewno czy węgiel brunatny.

Jeżeli już weszliśmy już na temat paliwa to warto mieć na uwadze jakie rodzaje węgla i drewna są najbardziej optymalne dla pieca i polecane poprzez jego producenta. Węgiel brunatny, który musisz stosować do pieca powinien mieć kaloryczność od 17 do 20 MJ/kg, jednak drewno będzie miało kaloryczność od 5 do 18 MJ/kg. Co się jeszcze tyczy drewna to jego wilgotność nie powinna przekraczać 20% – zaleca się aby było maksymalnie wysuszone jak się tylko da. Średnica poszczególnych kawałków drewna, które będziemy wrzucać do pieca nie powinna przekraczać 100 mm.

Temperatura wyjściowa kotła po jego adekwatnej regulacji powinna się utrzymywać w przedziale 80 – 90 stopni. Odpowiednia temperatura powinna być utrzymana dzięki zaworowi termoregulacyjnemu, który jest zamontowany w urządzeniu. Piece CO, które są odpowiednio wyregulowany powoduje, że komfort ogrzewania jest de fakto duży przy stosunkowo niewielkim zużyciu opału.

Właściwie każdy kto do ogrzania swojego domu używa kotły CO spalające peletki wie jakie znaczenie dla takich urządzeń posiada ich odpowiednie implementację do tego paliwa. Sam wygląd kotłów niczym się nie różni od tych standardowych, które spalają węgiel kamienny czy drewno (peletki są zresztą przetworzonymi odpadkami z drewna), prawie każdy rodzaj paliwa posiada jednak prywatne właściwości i aby całkowicie je wykorzystać urządzenie musi mieć odpowiednie komponenty. I tak do spalania peletek poleca się przeważnie kotły CO z zamontowanymi palnikami ATMOS.

Palniki ATMOS mają specjalną spiralę żarową, która samoczynnie rozpala paliwo po jego dostarczeniu przez podajnik ślimakowy. Spirala też podtrzymuje temperaturę ustawioną na piecu nie zmuszając urządzenia do utraty większej ilości energii. Palniki tego typu są przeznaczone do peletek powstałych z miękkiego drewna, o długości nie przekraczającej 25 mm i średnicy 8 mm. Peletki nie powinny posiadać kory – wtedy ich wartość opałowa będzie najbardziej wydajna i będzie wynosić od 17 do 19 MJ/kg. Tego rodzaju paliwo zaleca co najmniej producent. Prawda jest natomiast taka, że spokojnie możemy zgazować nawet duże kawałki drewna i wyciągnąć z niego od 80% do 90% energii nie podnosząc a przy tym kosztów opalania. Palniki tego rodzaju są bowiem bardzo wydajne. Są to także urządzenia bardzo ekologiczne. Muszą takie być skoro ich producentem są Czesi, którzy pod kątem ekologii są jeszcze bardziej restrykcyjni niż nasi zachodni sąsiedzi. Czesi posiadają natomiast ten plus, że u nich tego rodzaju urządzenia są w 80% refundowane przez państwo, jednak u nas w Polsce musimy samodzielnie pokryć koszt całego pieca.

Poza samego palnika dodatkowymi elementami, które usprawniają pracę kotła spalającego pelety są: termostat spalinowy i pętla chłodząca. Termostat spalinowy posiada za zadanie kontrolować poziom spalin, które powstają podczas zgazowywania peletu i kiedy paliwo zostanie zupełnie wypalone celem termostatu jest wyłączenie urządzenia. Jednakże zadaniem pętli chłodzącej jest ochrona urządzenia przed przegrzaniem się. Dzięki tym rozwiązaniom urządzenie w praktyce nie wymaga naszej testom. Trzeba wyłącznie dostarczyć odpowiednią ilość paliwa do zasobnika, ustawić temperaturę na piecu i załączyć kocioł. Serwisowanie urządzenia może się odbywać raz na 4 tygodnie. Posiada ono bowiem wbudowany wentylator wyciągowy, który usuwa najgorsze zabrudzenia w tym samym momencie po zgazowaniu paliwa.

Peletki są ekologicznym paliwem dizajnem przypominającym brykiet drzewny. Sprzedawane są w opakowaniach 20 kg albo 25 kg. Powstają w procesie prasowania odpadów drzewnych, takich jak trociny i wióry. Proces prasowania odbywa się bez konieczności dostarczania materiałom substancji chemicznych – brykiet powstaje tylko i wyłącznie dzięki wysokiemu ciśnieniu, któremu jest poddawany. Pelet jest alternatywą dla rosnącego w cenę ekogroszku. Jeszcze parę lat temu ekogroszek był najpopularniejszym materiałem stosowanym do ogrzania lokalu – realizował bowiem restrykcyjne przepisy związane z ilością emisji dwutlenku węgla do atmosfery narzucone przez Unię Europejską. Niestety cena ekogroszku w przeciągu ostatnich trzech lat znacznie wzrosła, przez co kontrahenci zaczęli poszukiwać potencjalnych zamienników, którymi można ażeby ogrzać lokal. Odpowiedzią na ich potrzeby okazały się w tym momencie peletki. By można było w pełni wykorzystać ten rodzaj paliwa powinno się było przystosować do jego spalania kotły CO.

Kotły CO zgazowujące pelety pod kątem konstrukcyjnym są w praktyce takie same jak urządzenia wytwarzające ciepło z węgla. Peletki są gromadzone w zasobniku, z którego podajnik ślimakowy pobiera odpowiednią ilość materiału i przenosi go do palnika. Kotły CO tego rodzaju są całkowicie automatyczne, tzn. że za prawidłową pracę urządzenia odpowiada komputer. Ustawiamy na nim temperaturę jaka ma panować w naszym domu a on do tego polecenia dobiera odpowiednią ilość paliwa, która ową temperaturę zagwarantuje. Podajnik ślimakowy dostarczy peletki do palnika gdzie za radą spirali grzewczej zostanie rozpoczęty proces spalania. Kiedy piec osiągnie odpowiednią temperaturę spirala się wyłącza a pelet dopala się automatycznie. Kocioł wówczas utrzymuje temperaturę jaką wprowadziliśmy do systemu. Po spaleniu brykietu nie powinno się wcale ustawiać ponownie komputera. Cały cykl bowiem powinien się powtórzyć samoczynnie do puki w zasobniku znajduje się paliwo.

Komputer w tego rodzaju urządzeniach pozwala na wprowadzenie różnego typu trybów spalania. Możemy ustalić tryb, w którym piec centralnego ogrzewania za radą czujników ciepła będzie ustalał jaka temperatura panuje w danym czasie na zewnątrz budynku i w chwili obecnej do niej ustalał najbardziej korzystną temperaturę jaka powinna panować w lokalu mieszkalnego. Można także ustawić tryb nocny i tryb dzienny grzania. Kocioł automatycznie usunie popiół po całym wypaleniu brykietu. Zatem obsługa całego urządzenia przez użytkownika została ograniczona do minimum. W przeciągu paru lat powinno stać się normą, że kotły CO będą obsługiwany przez jeden centralny komputer, który będzie sterował wszystkimi urządzeniami domowymi.

Kotły CO na biomasę zyskują coraz większą popularność w naszym państwie. Jest to spowodowane nieustająco rosnącymi cenami paliw kopalnych. Za ekogroszek (najpopularniejszy materiał opałowy na rynku) płaci się już wręcz 800 PLN za tonę! Nic w tym zadziwiającego, że właściciele domów jednorodzinnych poszukują alternatywy na ogrzanie swojego mieszkania. Tą alternatywą są w tej chwili kotły wytwarzające ciepło z odnawialnych źródeł energii – najpopularniejszym obecnie rodzajem takiego paliwa jest drewno.

Kotły opalane drewnem zbudowane są z korpusu z blachy o grubości dochodzącej do 8 mm. Komora paliwa znajduje się w dolnej części korpusu i wyposażona jest w ceramiczną kształtkę , której misją jest pewność odpowiedniego przepływu spalin i gazów zaprojektowanych w procesie spalania. W górnej części korpusu kotła znajduje się kanał spalinowy, poprzez który przechodzą spaliny, niemniej jednak który służy też do rozpalania pieca. Taka budowa urządzenia pozwala zgazowanie drewna dostarczanego do kotła. Jest to tak zwana metoda wykorzystująca zasadę generatorowego zgazowania z wykorzystaniem wentylatora wyciągowego. To w tym momencie wentylator wysysa spaliny z komory spalania lub ładuje do niej powietrze umożliwiając proces spalania. Ta metoda umożliwia na w praktyce całkowite spalenie drewna z minimalną ilością powstających podczas procesu spalin.

Do zalet kotłów spalających drewno ze stuprocentową pewnością trzeba to, że tego rodzaju paliwo jest materiałem powszechnie dostępnym. Co więcej w piecu można spalać wręcz duże kawałki drewna (i tak zostaną spalone zupełnie) – piec jest na tyle obszerny, że spalanie nie potrwa kilka minut, ale proces będzie trwał, aż do wypalenia całego wrzuconego materiału. Dzięki całkowitej automatyzacji nowych urządzeń kocioł powinien wyłączyć się sam po spaleniu opału – to w jakiej ilości drewno zostało spalone pokazuje termostat spalinowy zamontowany w korpusie kotła. Tak jak już wspominałem kotły co cechują się wysoką wydajnością sięgającą dosłownie 87% (wydajność może być różna w zależności od modelu kotła).

Urządzenia opalane drewnem należy non stop czyścić. Ich budowa umożliwia komfortowe usuwanie popiołu z pieca, dzięki czemu same czyszczenie będzie zdecydowanie szybsze. Bardzo istotną dobrą cechą kotła tego typu jest to, że spalanie jest niesamowicie ekologiczne. Urządzenie spełnia więc restrykcyjne normy unijne dotyczące emisji spalin do atmosfery. To teraz ze względu na te normy taką popularność w naszym państwie zdobył ekogroszek. Niestety ze względu na nieustająco rosnące ceny tego paliwa, oraz ze względu na to, że cały czas traci na jakości z powodu nieuczciwych sprzedawców – nie ma się co dziwić, że alternatywne paliwa zyskują coraz większą popularność. W następnym artykule opiszę gruntownie jak wygląda regulacja tego typu urządzenia, tak żeby działało bez problemu w każdych założeniach domowych.